Nieuwe religiositeit (1)

In onze wereld is veel “te koop”, ook op geestelijk en spiritueel vlak. Men spreekt in dit verband tegenwoordig wel over “nieuwe religiositeit”. Met dit begrip worden in feite diegenen bedoeld die zichzelf (nog) als christen beschouwen, maar die tegelijkertijd tal van denkbeelden aanhangen, die haaks staan op dat christelijke geloof. Een bekend voorbeeld betreft het gegeven dat blijkbaar een kwart van de Italianen gelooft in reïncarnatie, terwijl dit onverenigbaar is met het christendom. Nee, we keren dus niet terug in een ander lichaam, om eens (na talloze louteringen - zuiveringen) als een druppel op te gaan in de oneindige zee, die God zou zijn. Een “normale” katholiek gelooft dat hij hier op aarde slechts één leven heeft, dat heel kostbaar is omdat het eeuwigheidswaarde heeft vanwege zijn onsterfelijke ziel; we zijn immers geschapen naar Gods beeld en gelijkenis, volgens de Bijbel. Mede daarom heeft God ons toegerust met een geweten (de Bijbel leert bijvoorbeeld dat God de 10 geboden in ons hart heeft gegrift). Zo draagt eenieder verantwoordelijkheid voor de (morele) keuzes die hij maakt in dit leven.

New Age & het Nieuwe Tijdsdenken
Anderen hanteren liever de oudere term “New Age”. Het betreft een “Inbegriff”, dat een heel scala aan opvattingen en denkbeelden omvat uit de wereld van de godsdienst, religie, filosofie en psychologie. Aanhangers van “New Age” zoeken vooral het eigen heil, door gnostische kennis te vergaren (deze is enkel voor ingewijden) en het te zoeken in tal van bewegingen, die vaker iets weg hebben van een sekte. In een verlangen naar verlichting gaat de mens hier vooral zijn eigen weg (die veelal haaks staat op het woord van de Heer: “Ik ben de weg, de waarheid en het leven”- Joh 14:1-31). Men gelooft dan ook niet in een Verlosser (ofschoon men het vaker heeft of “de Christus” en wel in een niet Bijbelse zin), maar gaat een zelfgekozen weg tot moet leiden tot verlossing (van jezelf). In de New Age treft men vaak een vreemde mix aan van tal van denkbeelden; enerzijds elementen uit de grote wereldgodsdiensten, anderzijds uit tal van oosterse zienswijzen. Wat opvalt is dat “New-agers” vaak “open” en “tolerant” lijken, maar dat opeens niet meer zijn als het gaat om het katholieke geloof (mede vanwege haar dogma’s, d.w.z. vaste geloofswaarheden) én het orthodoxe Jodendom.

Wanneer het bijvoorbeeld gaat om semi-medische behandelingen als reflexzonetherapie, irisdiagnostiek en aromatherapie - mag men de vraag stellen: is het ernstig te nemen? Wanneer men terzake Wikipedia raadpleegt, dan blijkt dat de reguliere geneeskunde deze vormen van deze alternatieve holistische “geneeskunde” veelal beschouwt als pseudowetenschappelijk. Anderen hebben het over kwakzalverij, aangezien empirisch bewijs en theoretische onderbouwing ontbreken. Gaat men ook hier dieper op in, dan blijken bepaalde aspecten helemaal niet zo onschuldig. Met name dan als het gaat om bijv. Reiki, of het oproepen van geesten, getuige de verhalen van mensen die jarenlang in de New Age hebben gewerkt en zich inmiddels daarvan bekeerd hebben.

Naast de twee grote hoofdstromingen in de wereld van theologie en geloof onderscheiden we een 3e stroming: het “Nieuwe Tijdsdenken”. Tegenover de katholieke kerk, die vast wil houden aan haar overgeleverde leer, staat de moderne theologie, die veel geloofsopvattingen, die voor het verstand onvatbaar zijn, tot symbool verklaart. Beide stromingen staan dikwijls lijnrecht tegenover elkaar. Het Nieuwe Tijdsdenken betreft de derde weg in het geloof, aldus de theoloog en predikant Stolp, die zelf sterk geïnspireerd is door het nieuwe tijdsdenken (dat past bij de term New Age). Dit nieuwe denken gaat aldus deze schrijver uit van de volgende inzichten: de zichtbare wereld is slechts een deel van een veel grotere, geestelijke werkelijkheid; tussen de mensen op aarde en de geestelijke wezens (onder meer engelen) is een toenemende betrokkenheid en beïnvloeding merkbaar; de mens ondergaat een verandering in bewustzijn, wordt zich bewust van de goddelijke kern in zichzelf (!) en mag uitzien naar het “Christuslicht” dat tot ons komt.

Om de lezer nader te informeren, zal ik in de komende weken in het Andreasklokje een aantal fenomenen beschrijven die passen bij deze “Nieuwe religiositeit” en het zogeheten “Nieuwe Tijdsdenken”.

Pastoor C. Müller

Vol dankbaarheid wierp hij zich voor Jezus’ voeten neer (Lucas 17,16)

In het Evangelie van zondag 13 oktober (28e zondag door het jaar) gaat het onder meer over dankbaarheid. Jezus geneest tien melaatsen. Slechts één komt er terug om Jezus te danken. Jezus vraagt hem: Waar zijn de 9 anderen?

Voor veel mogen ook wij God dankbaar zijn. De Amerikanen hebben er een spreekwoord voor: Gratitude is the best attitude (Dankbaarheid is de beste houding).
Komend weekend eert de kerk een kardinaal die zij veel dank verschuldigd is, te weten kardinaal John Henry Newman (1801-1890) Deze Engelsman werd in 2010 door Paus Benedictus XVI zalig verklaard. De Paus spreekt normaliter geen zaligverklaring uit, alleen heiligverklaringen. Door deze uitspraak heeft Paus Benedictus XVI tijdens zijn bezoek aan Engeland willen benadrukken dat hij Newman beschouwt als een rolmodel in een steeds meer geseculariseerde wereld. Zo prees Paus Benedictus de kardinaal voor het verdedigen van de vitale plaats van de openbaringsgodsdiensten in de samenleving. Tijdens een gebedswake in London voorafgaande aan de zaligverklaring op 19 september 2010, zei de paus Benedictus XVI over hem onder meer: “Laat ik beginnen met eraan te herinneren dat Newman, volgens zijn eigen verklaring, het verloop van zijn hele leven terugvoerde op een krachtige bekeringservaring die hij als jongeman had. Het was een onmiddellijke ervaring van de waarheid van Gods woord, van de objectieve werkelijkheid van de christelijke openbaring zoals overgeleverd in de Kerk. Deze ervaring, die tegelijk religieus en intellectueel was, zou zijn roeping een dienaar van het Evangelie te zijn, zijn onderscheiding van de bron van gezaghebbende leer in de Kerk van God, en zijn ijver voor de vernieuwing van het kerkelijk leven in trouw aan de apostolische traditie inspireren. Aan het eind van zijn leven zou Newman zijn levenswerk beschrijven als een strijd tegen de groeiende tendens om religie als een zuiver subjectieve privé-aangelegenheid, een kwestie van persoonlijke mening te zien. Dit is de eerste les die we van zijn leven kunnen leren: in onze dagen, waarin een intellectueel en moreel relativisme de fundamenten van onze samenleving dreigt te ondermijnen, herinnert Newman ons eraan dat wij, als mannen en vrouwen die gemaakt zijn naar beeld en gelijkenis van God, geschapen zijn om de waarheid te kennen, in die waarheid onze ultieme vrijheid en de vervulling van onze diepste menselijke aspiraties te vinden. In één woord, we zijn ertoe bestemd Christus te kennen, die Zelf “de weg, de waarheid en het leven” is (Joh. 14, 6). Newman’s leven leert ons ook dat hartstocht voor de waarheid, intellectuele oprechtheid en echte bekering kostbaar zijn. De waarheid die ons vrijmaakt, kunnen we niet voor onszelf houden; ze vraagt om getuigenis, ze smeekt erom te worden gehoord, en uiteindelijk komt haar overtuigingskracht vanuit haarzelf en niet van de menselijke welsprekendheid of argumenten waarmee ze omkleed kan zijn.” Op zondag 13 oktober zal paus Franciscus Newman heiligverklaren. Daarmee wordt door de kerk de universele betekenis van deze heilige onderstreept.

Pastoor C. Müller

Geef ons meer geloof …

Het betreft een vraag van de leerlingen aan de Heer, aldus het Evangelie van zondag 6 oktober (27e zondag door het jaar). Het antwoord van Jezus is ontnuchterend: Doe je best en weest bescheiden - “Zo is het ook met u; wanneer gij alles hebt gedaan wat u opgedragen werd, zegt dan: Wij zijn maar gewone knechten; we hebben alleen maar onze plicht gedaan.”
God navolgen gaat zelden langs een bijzondere weg, maar veelal doorheen het leven van alledag, met haar stress, sleur en tal van andere zorgen.
Het is niet zonder reden dat daarom in de eerste lezing staat: “Al blijft het (visioen) uit, geef het wachten niet op, want komen doet het.” Ja, laat je niet van de wijs brengen, maar hou vol en “vergeet niet het vuur aan te wakkeren van Gods genade”, aldus de eerste zin van de 2e lezing van zondag 6 oktober.

Pastoor C. Müller

Herinner u hoe gij tijdens uw leven uw deel van het goede hebt gekregen (Luc. 16,25)

In het Evangelie van zondag 29 september vertelt Jezus de parabel over een niet nader genoemde rijke en de arme Lazarus. De rijkaard was gewoon feest te vieren. Voor zijn huis bevindt zich de arme Lazarus, met zweren overdekt. Hij wordt aan zijn lot overgelaten. Dan sterven beide. Nu blijken de rollen omgekeerd. De rijke bevindt zich in de onderwereld, ten prooi aan vele pijnen, terwijl Lazarus er vertroosting ondervindt. Veelzeggend staat er: “Mijn zoon, herinner u hoe gij tijdens uw leven uw deel van het goede hebt gekregen, en hoe op gelijke manier aan Lazarus het kwade ten deel viel; daarom ondervindt hij nu hier de vertroosting, maar wordt gij gefolterd.”
De parabel prikkelt ons na te denken over ons leven hier op aarde in het licht van de eeuwigheid. Wat doen wij met ‘onze’ rijkdom hier op aarde..? De rijke blijkt welbeschouwd een arme in die andere wereld, in tegenstelling tot de arme Lazarus, die nu rijk is aan vertroosting. Goed is het om in dit leven dingen eens om te draaien; ze te bekijken van de andere kant en wel in het licht van de eeuwigheid …

Pastoor C. Müller

Betrouwbaarheid

In het Evangelie van zondag 22 september (25e zondag door het jaar) gaat het over betrouwbaarheid. God heeft aan ieder van ons veel gegeven, aan ons toevertrouwd. Vaak beseffen wij dat te weinig; überhaupt hoezeer ons leven een gave Gods is. Het Evangelie herinnert ons er aan dat wij allen eens rekenschap moeten afleggen tegenover God. Hij zal ons de vraag stellen: Wat heb jij tijdens je leven op aarde gedaan met wat ik jou in beheer heb gegeven? Onze talenten en gaven zijn immers niet zozeer voor ons zelf bedoeld. Hebben we ze benut ten bate van anderen en de gemeenschap, of hebben we vele kansen en mogelijkheden achteloos voorbij laten gaan?
Als het goed is, leren we dat thuis, dat je moet woekeren met je talenten, opdat datgene wat God in ons heeft gelegd tot volle wasdom mag komen. Mede daarom staat er ook: “Wie betrouwbaar is in het kleine, is ook betrouwbaar in het grote”. Wanneer kinderen dat meekrijgen en er naar handelen, doet het niet enkel ouders deugd, maar ook onze Schepper, die wil dat we het beste geven van onszelf en zo bijdragen aan een betere wereld.

Pastoor C. Müller