Geschiedenis Heilige Andreaskerk van Velden.

Het ontstaan en bestaan van Velden gaat terug tot de grijze oudheid.
De eerste schriftelijke getuigenis dateert van 1144 in een charter van de aartsbisschop van Keulen betreffende de stichting van de proostdij te Millen wordt Velden genoemd.
Staatkundig heeft Velden - samen met Arcen - eeuwenlang deel uitgemaakt van het graafschap, later hertogdom, Gelre. Over het tijdstip en de manier waarop de graven van Gelre deze plaatsen hebben verworven, bestaat onzekerheid. Mogelijk vormden Arcen en Velden een deel van de Voogdij van Straelen, waarvan de graven van Gelre al in 1118 als voogd worden genoemd. Later zouden Arcen en Velden van deze voogdij afgescheiden zijn. In elk geval staan beide dorpen in 1390 te boek als Gelders leen.Wanneer de eerste kerk te Velden is gebouwd, is niet meer na te gaan. In elk geval voor l400, want rond die tijd wordt de ecclesia al vermeld.

Blijkbaar was die status (zelfstandige kerk en parochie) niet zo zeker, want in 1485 wordt aangetekend capella, vermoedelijk behorend onder de kerk van Arcen. De oude toren ging in haar oudste delen (mergelsteen) terug tot ca. 1300. De in de kerk aanwezige Romaanse doopvont stamt uit de 13e eeuw. Deze kerk werd waarschijnlijk rond 1500 afgebroken (op de toren na) om plaats te maken voor een eenbeukig gebouw. Het priesterkoor werd, gewijd in 1509. Waarschijnlijk is de parochie toen geheel zelfstandig geworden, want vanaf die tijd is steeds sprake van de pastoor en de ecclesia van Velden.

De kerk was toegewijd aan St. Andreas (en St. Jacobus). Beide heiligen behoren tot de algemene of bijbelse heiligen, die van het begin van het christendom af een grote verering genoten. De Andreas verering kon zich echter niet zo uitbreiden als die voor b.v. Petrus, voornamelijk bij gebrek aan een echt vereringscentrum. In Rome waren ook aan Petrus' broer enkele kerken gewijd. Gregorius de Grote had een bijzondere verering voor Andreas, evenals de door hem naar Engeland gezonden Augustinus. Willibrordus trad wat dat betreft in zijn voetsporen, en bracht de Andreasverering mee naar onze streken.Wat in de Rijnstreken aan Andreaspatrochinia voorhanden is, is veelal in verband te brengen met de verering voor zijn broer, Petrus. Hier blijkt het verband te bestaan met Arcen (Petrus en Paulus, waarvan Velden vermoedelijk een kapel was.)

De oude, middeleeuwse kerk werd in 1857-1858 flink vergroot en verbouwd. Er kwamen twee beuken bij, de toren werd in de kerk ingebouwd ,omkleed met een nieuwe muur, verhoogd en voorzien van een nieuwe spits. Deze kerk zal nooit te klein worden, dacht men toen, maar al zo'n 70 jaar later bleek dit wel het geval te zijn. Men heeft nog geprobeerd toren en priesterkoor te sparen, maar uiteindelijk werd een nieuwe kerk gebouwd, dwars op en over de oude heen. De nieuwe kerk werd op 15 juni 1936 geconsacreerd. Lange rust werd haar niet gegund, want de grote wereldbrand zorgde ervoor, dat zij zwaar beschadigd werd, en o.a. de toren verloor.
Na de oorlog werd de kerk hersteld; met Kerstmis 1955 was zelfs de toren weer herbouwd.